AB Yapay Zekâ Yasası 50. madde: Pazarlama e-postasında yapay zekâ metni ve görseli ne zaman etiket ister? Deepfake testi, metin istisnası, tarihler, cezalar.
AB Yapay Zekâ Yasası’nın 50. maddesi, yapay zekâ ile üretilen içeriğe ilişkin şeffaflık kuralıdır. Üretken yapay zekâ araçları geliştiren şirketlerin çıktıyı makine ürünü olarak işaretlemesini, bu araçları kullanan işletmelerin de deepfake içerikleri ve yapay zekânın yazdığı bazı metinleri açıkça belirtmesini şart koşar. 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor.
E-posta açısından kısa yanıt şu: Taslağını yapay zekânın hazırladığı bir tanıtım e-postası etiket gerektirmez. Abonelerin gerçek sanabileceği, bir kişinin, yerin ya da ürünün yapay zekâyla üretilmiş fotogerçekçi bir görseli ise büyük olasılıkla gerektirir.
Bu yazı, yasanın ve Avrupa Komisyonunun yönergelerinin sahada çalışan biri gözünden yorumudur; hukuki danışmanlık yerine geçmez. E-postalarınız burada çizilen sınırlardan birine yakınsa bir hukuk danışmanına başvurun. Türkiye AB üyesi olmadığından yasanın resmî bir Türkçe metni yok; bu yazıdaki tüm alıntılar bizim çevirimizdir.
Maddenin yedi fıkrasından üçü e-postaların çoğu açısından önemli; dördüncüsü olan 1. fıkra ise e-postaları yanıtlayan yapay zekâ ajanlarını kapsıyor (EUR-Lex’teki resmî metin). Araç geliştiricileri 2. fıkra bağlar:
“Genel amaçlı yapay zekâ sistemleri dâhil olmak üzere sentetik ses, görüntü, video veya metin içeriği üreten yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları, yapay zekâ sisteminin çıktılarının makine tarafından okunabilir bir formatta işaretlenmesini ve yapay olarak üretildiğinin veya manipüle edildiğinin tespit edilebilmesini sağlar.”
Bu araçları kullanan işletmeleri ise 4. fıkra bağlar; önce deepfake içerikler için:
“Deepfake niteliğinde görüntü, ses veya video içeriği üreten ya da manipüle eden bir yapay zekâ sisteminin uygulayıcıları, içeriğin yapay olarak üretildiğini veya manipüle edildiğini açıklar.”
Ardından metinler için:
“Kamuoyunu kamu yararını ilgilendiren konularda bilgilendirmek amacıyla yayımlanan metinleri üreten veya manipüle eden bir yapay zekâ sisteminin uygulayıcıları, metnin yapay olarak üretildiğini veya manipüle edildiğini açıklar. Bu yükümlülük, kullanımın suçların tespiti, önlenmesi, soruşturulması veya kovuşturulması amacıyla kanunla yetkilendirildiği durumlarda ya da yapay zekâ ile üretilen içeriğin bir insan incelemesi veya editoryal denetim sürecinden geçtiği ve içeriğin yayımlanmasına ilişkin editoryal sorumluluğu bir gerçek veya tüzel kişinin taşıdığı durumlarda uygulanmaz.”
Zamanlamayı ve biçimi 5. fıkra belirler:
“Birinci ila dördüncü fıkralarda belirtilen bilgiler, ilgili gerçek kişilere en geç ilk etkileşim veya ilk karşılaşma anında açık ve ayırt edilebilir bir biçimde sağlanır. Bilgiler, geçerli erişilebilirlik gerekliliklerine uygun olmalıdır.”
E-postada ilk karşılaşma anı e-postanın kendisidir; bu yüzden açılış sayfasında yapılan bir açıklama çok geç kalır.
Yasanın 3(60) maddesi deepfake içeriği şöyle tanımlar: “Mevcut kişilere, nesnelere, yerlere, kuruluşlara veya olaylara benzeyen ve bir kişiye yanlış bir şekilde gerçek veya doğru görünecek, yapay zekâ ile üretilmiş veya manipüle edilmiş görüntü, ses veya video içeriği.”
113. maddeye göre yasa “2 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanır” ve 50. madde sayılan istisnalar arasında yer almaz.
Kasım 2025’te önerilen Yapay Zekâya İlişkin Dijital Omnibus (Digital Omnibus on AI), 24 Temmuz 2026’da yayımlanan ve üç gün sonra yürürlüğe giren (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük oldu. Yüksek riskli sistemlere ilişkin kuralları Aralık 2027 ve Ağustos 2028’e erteledi. 50. madde için ise tek bir geçiş kuralı ekledi, 111. maddenin 4. fıkrası:
“Genel amaçlı yapay zekâ sistemleri dâhil olmak üzere, 2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya arz edilmiş ve sentetik ses, görüntü, video veya metin içeriği üreten yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcıları, 50. maddenin 2. fıkrasına 2 Aralık 2026’ya kadar uyum sağlamak için gerekli adımları atar.”
Morgan Lewis’in ağustos ayında belirttiği gibi: “2 Aralık geçiş süresi, uygulayıcıların yükümlülüklerini ertelemiyor.”
| Tarih | Gelişme ya da uygulanmaya başlayan kural | Kimi bağlıyor? |
|---|---|---|
| 10 Haziran 2026 | İşaretleme ve etiketlemeye ilişkin nihai Uygulama Kuralları (Code of Practice) yayımlandı | Gönüllü olarak imzalayanlar |
| 8–9 Temmuz 2026 | Komisyon ve Yapay Zekâ Kurulu (AI Board) Uygulama Kurallarını yeterli buldu | Gönüllü olarak imzalayanlar |
| 20 Temmuz 2026 | Komisyon 50. maddeye ilişkin nihai yönergeleri kabul etti | Bağlayıcı olmayan rehber niteliğinde |
| 2 Ağustos 2026 | Deepfake ve metin açıklaması dâhil 50. madde uygulanmaya başladı | Sağlayıcılar ve uygulayıcılar |
| 2 Aralık 2026 | 2 Ağustos 2026’dan önce piyasada olan üretken sistemler için işaretleme son tarihi | Yalnızca sağlayıcılar |
Sağlayıcı, bir yapay zekâ sistemi geliştiren ya da geliştirten ve onu “kendi adı veya ticari markası altında” piyasaya sunan taraftır. Uygulayıcı ise kişisel kullanım dışında “bir yapay zekâ sistemini kendi yetkisi altında kullanan” herkestir. E-postalarınızı bir yapay zekâ platformu, görsel üretme aracı ya da sohbet botuyla hazırlıyorsanız uygulayıcı sizsiniz.
Komisyonun yönergeleri sık karşılaşılan üç soruyu yanıtlıyor:
Birlik içinde kullanımı öngörüyorsanız (örneğin “Birlik içinde dağıtımı yönlendirerek veya buna izin vererek”) AB dışında olmanız bir şey değiştirmez. Bizim yorumumuza göre AB’deki abonelere e-posta göndermek tam olarak budur. Meta veriler de işe yaramaz: Uygulayıcılar “sağlayıcının içeriğe yerleştirdiği makine tarafından okunabilir işaretlemeye güvenemez”, çünkü okurlar bu işaretlemeyi göremez.
Yönergeler metin kuralını üç teste ayırıyor ve üçünün de sağlanması gerekiyor.
Yayımlanmış olmalı. Metin, abonelik olsun ya da olmasın, “belirsiz, oldukça büyük sayıda, birbiriyle ilişkisi olmayan potansiyel okura” ulaşır. Bire bir satış e-postaları ve şirket içi e-postalar bu kapsama girmez. Bizim yorumumuza göre büyük bir listeye gönderilen bir bülten büyük olasılıkla girer; herkese açık bir arşivi olan bir bülten ise neredeyse kesinlikle girer.
Kamuoyunu bilgilendirmeli. “Bilgi, görüş veya olguları esaslı biçimde aktarmayan” kısa metinler kapsam dışındadır.
Kamu yararını ilgilendiren bir konuda olmalı. Siyaset, halk sağlığı, tüketici güvenliği, çevre ve “kamusal tartışmanın konusu olabilecek her türlü ekonomik, finansal, siyasi, bilimsel veya kültürel gelişme”.
Pazarlama e-postalarının çoğu üçüncü testi geçemez. Yönergeler şunu kapsam dışında tutuyor: “Bir şirketin reklamının veya ürün açıklamalarının parçası olan, yapay zekâ ile manipüle edilmiş metin (örneğin sağlık, tüketici güvenliği veya sürdürülebilirlikle ilgili iddialar hariç).”
Yani satış e-postaları, lansmanlar, hoş geldin serileri ve sepet hatırlatmaları metin etiketi gerektirmez. Şunlara daha dikkatli bakın:
Çıta gerçekten yüksek. İnceleme, “içeriğin özünün, ilgili bilgiye sahip bir veya daha fazla gerçek kişi tarafından bilinçli olarak incelenmesi” anlamına geliyor ve “içeriğin doğruluğunun teyit edilmesi asgari bir gerekliliktir”. Yazım denetimi, “yalnızca bir yayın politikasının var olması”, otomatik inceleme ve “içeriğe esaslı biçimde eğilmeden verilen üstünkörü editoryal onay” yeterli sayılmaz.
Sıralama önemli: “Bu nedenle insan incelemesi veya editoryal denetim süreci tamamlandıktan sonra gerçekleşen her türlü esaslı yapay zekâ müdahalesi istisnayı geçersiz kılar.” Onaydan sonra yapay zekâdan “girişi daha çarpıcı yap” diye isterseniz yeni bir onay almanız gerekir.
Editoryal sorumluluğu taşıyan kişinin kimliği ve iletişim bilgileri “kolayca bulunabilecek bir yerde kamuya açık hâle getirilmelidir”. Alt bilgideki bir “Düzenleyen:” satırı bu işi görür. Uygulama Kuralları, imzacılardan her bir incelemeyi değil, bu sorumluluğu kimin taşıdığını ve inceleme süreçlerini kayıt altına almalarını istiyor.
E-posta ekiplerinin çoğu için etiket yükümlülüğü asıl görsellerde doğacak.
“Mevcut” kavramı, var olması makul olanı da kapsar. Bir konu, “gerçekte var olan, var olması makul olan veya var olmuş olması makul olan birine ya da bir şeye” benziyorsa kapsama girer. Bird & Bird’ün belirttiği gibi, “uydurma bir kişinin fotogerçekçi portresi de tanımın kapsamında kalıyor”. Yapay zekâyla ürettiğiniz “mutlu müşteri”, gerçekte hiç var olmadı diye istisna kapsamına girmez.
“Yanlış bir şekilde gerçek görünme” ölçütünü bağlam ve hedef kitle belirler. Nesnel test; gerçekçiliği, mesajı, ortamı ve öngörülebilir hedef kitleyi tartar, dolayısıyla niyet önemsizdir. İçeriğin bu hedef kitlenin ötesine yeniden dağıtılması hesaba katılmaz; yönergeler “kurumsal bir bülteni” sınırlı bir kanal olarak örnek veriyor.
| E-postanızdaki görsel | Deepfake mi? | Komisyon yönergelerindeki dayanak |
|---|---|---|
| Ürününüzü kullanan, yapay zekâyla üretilmiş fotogerçekçi bir kişi | Büyük olasılıkla evet | Gerçekçi yapay zekâ avatarları ve personalar “kişi” sayılır |
| Gerçek bir ünlünün ya da CEO’nuzun yapay zekâ görseli | Evet | Örnekler arasında bir reklamdaki ünlü bir fenomen ve sentetik bir CEO avatarı var |
| Ürünü olduğundan daha iyi gösteren yapay zekâ ürün çekimi | Evet | “Hedef kitlenin algısını etkileyebilir ve ürünün gerçek görünümü konusunda yanıltabilir” |
| Yapay zekâyla oluşturulmuş bir arka plan üzerinde gerçek ürün fotoğrafı | Genellikle hayır | “Reklamın yanıltma ihtimali olmadığı sürece” deepfake sayılmaz |
| Yapay zekâyla renk düzeltme, yeniden ışıklandırma, arka planı genişletme, yeniden boyutlandırma | Hayır | Reklam ve ambalaj için yapılan küçük düzenlemeler |
| Açıkça fantastik bir sahne (peynir için tartışan fareler, Eyfel Kulesi’nin üzerinde bir sfenks) | Hayır | İkisi de deepfake olmayan örnekler arasında sayılıyor |
| Düz illüstrasyon, simge ya da soyut renk geçişi | Hayır | Bizim yorumumuz: gerçek hiçbir konuya benzemiyor |
“Açıkça sanatsal, yaratıcı, hiciv niteliğinde, kurgusal veya benzeri” eserler için öngörülen daha hafif rejime güvenmeyin. “Yalnızca bilgilendirici veya ticari” içerik bu rejimin dışında tutuluyor; simüle edilmiş tüketicilerin yer aldığı tele-alışveriş tarzı bir video da yaratıcı olmayan içerik örnekleri arasında sayılıyor. Etiket de bir görseli hukuka uygun hâle getirmez. Yanıltıcı reklam kuralları, kişilik hakları ve GDPR yine geçerlidir.
Yapay Zekâ ile Üretilen İçeriğin Şeffaflığına İlişkin Uygulama Kuralları gönüllülük esasına dayanıyor; Komisyon da bu kurallara bağlılığın “uyumun kesin kanıtı sayılmadığını” belirtiyor. Yine de etiketleme konusunda elimizdeki en somut rehber bu; dolayısıyla her durumda izleyin. Görseller için şunları istiyor:
E-postada biz şu üç şeyi yapardık:
alt="AI-generated image: a woman in a rain jacket on a ferry" (Türkçe bir e-postada “Yapay zekâyla oluşturulmuş görsel: vapurda yağmurluk giymiş bir kadın”). Ekran okuyucular simgeleri değil, alternatif metni okur.Kapsama giren ve kimsenin incelemediği yapay zekâ metinlerinde açıklamayı yalnızca alt bilgiye değil, e-postanın en üstüne görünür biçimde koyun.
E-postayla yazışan yapay zekâ ajanları. 50. maddenin 1. fıkrası, sağlayıcıların yapay zekâyla etkileşimi açıkça belirtmesini şart koşar; bu da “çift yönlü bir bilgi alışverişi” gerektirir. Bizim yorumumuza göre bir bülten bu kapsama girmez; yanıtlara cevap veren bir yapay zekâ ajanı ise girer. Yönergelerin verdiği örnek de “en üstünde bir yapay zekâ etiketi bulunan” bir yapay zekâ ajanı e-postası.
Para cezaları. 99. maddenin 4. fıkrasına göre “50. madde uyarınca sağlayıcılar ve uygulayıcılar için öngörülen şeffaflık yükümlülüklerinin” ihlali, “15.000.000 euroya kadar veya ihlalci bir teşebbüs ise bir önceki mali yıla ait dünya genelindeki toplam yıllık cirosunun %3’üne kadar, hangisi daha yüksekse” para cezası gerektirir. KOBİ’ler ve girişimler için hangisi daha düşükse o uygulanır. Üye devletler bu üst sınırlar içinde kendi yaptırımlarını belirler.
Yapay zekâyla üretilen her içeriği planlamadan önce bu ağaçtan geçirin. Metinler ve görseller farklı yollar izler.
Ardından bunu rutin hâline getirin. Yapay zekâ görsellerini oluşturuldukları anda “üretilmiş”, “yapay zekâyla düzenlenmiş” ya da “dokunulmamış” olarak etiketleyin ve gönderim öncesi kalite kontrolüne bir deepfake kontrolü ekleyin. Bilgilendirme amaçlı e-postalar için son onayı veren bir editör belirleyin. Morgan Lewis’in önerdiği gibi, kullandığınız yapay zekâ firmalarına çıktılarının makine tarafından okunabilir işaretleme taşıyıp taşımadığını ve 2 Aralık geçiş süresinden yararlanıp yararlanmadıklarını sorun.
Brew yapay zekâsı metin yazar, e-posta tasarlar, görsel üretir ve düzenler; dolayısıyla Brew ile hazırlanan e-postalarda uygulayıcı sizsiniz. Üç şey işinizi kolaylaştırır.
send_email önce confirmation_required döndürür. Kimlik doğrulama dokümantasyonuna göre markaya özel API anahtarıyla kurulan bağlantılar bu beklemeyi atlar. Onay tıklaması, ancak onaylayan kişi e-postayı okuyup doğruluğunu teyit ederse insan incelemesi sayılır.image-style.md dosyasındaki sanat yönetimi talimatlarını okur. Etiket gerektirmemek için bu dosyadaki kaçınılacaklar listesine “fotogerçekçi insan görseli yok; illüstrasyon ya da gerçek ürün fotoğrafları kullan” gibi bir satır ekleyin. Marka dosyalarını email-design.md yazımızda anlattık.Etiketler ve AB simgesi elle yapılan bir adım; e-posta denetimi de deepfake taraması yapmaz. Bu yüzden yukarıdaki etiketleme adımlarını uygulayın.
Metin için genellikle hayır. Reklam metinleri ve ürün açıklamaları, sağlık, tüketici güvenliği ya da sürdürülebilirlikle ilgili iddialar içermedikçe metin kuralının dışında kalır. Kişilerin, yerlerin ya da ürünlerin gerçek fotoğrafları sanılabilecek yapay zekâ görselleri ise deepfake sayılır ve görünür bir etiket gerektirir.
Yalnızca bir kısmını. (AB) 2026/1744 sayılı Tüzük, 2 Ağustos 2026’dan önce piyasada olan üretken yapay zekâ sistemlerinin sağlayıcılarına makine tarafından okunabilir işaretleme için 2 Aralık 2026’ya kadar süre tanıdı. Deepfake içeriklerin ve kapsama giren yapay zekâ metinlerinin etiketlenmesi dâhil uygulayıcı yükümlülükleri ise 2 Ağustos 2026’dan beri geçerli.
Sayılabilir. “Mevcut” kavramı, “var olması makul olan veya var olmuş olması makul olan” konuları da kapsar; bu yüzden hedef kitleniz gerçek bir fotoğraf sanabilecekse uydurma bir kişinin fotogerçekçi görseli de kapsama girer. Açıkça stilize edilmiş ya da fantastik bir illüstrasyon ise girmez.
İlgili bilgiye sahip bir kişinin içeriğin özünü incelemesi gerekir; doğruluk teyidi asgari şarttır. Yazım denetimi ya da hızlı bir onay yeterli değildir; onaydan sonra yapay zekâyla yapılan her esaslı düzenleme de istisnayı ortadan kaldırır. Editoryal sorumluluğu, iletişim bilgileri kolayca bulunabilen, adı belli bir kişi ya da şirketin kendisi taşımalıdır.
Bu yılki diğer kural değişiklikleri için State of Email raporumuzun eylül sayısına göz atın. Bir incelemecinin hızla kontrol edebileceği metinler için pazarlama e-postaları nasıl yazılır yazımızı okuyun.
